Türkiye'de Raylı Sistem Projeleri

Demiryolu sektörü için araç, ürün, mühendislik ve hizmet üreten sanayiciler ile akademisyenlerin derneği olan Raylı Ulaştırma Sistemleri Ve Sanayicileri Derneği (RAYDER), ülkemizde raylı ulaştırma sistemlerinin gelişimine yardımcı olmak amacıyla pek çok faaliyet yürütüyor. 

Bütün dünyada olduğu gibi, yeni dönemde Türkiye-de de demiryolları ve raylı ulaşım sistemleri önceliklendirildi, geliştirilmesi bir devlet politikası olarak kabul edildi. Teşvik yasalarının desteği ile altyapı ve sektörel yatırımlar artarak devam ediyor. Bu politikalar doğrultusunda, Türkiye-de,  demiryolları ile yük ve yolcu taşımacılığı, hızlı tren ve belediyelerin  metro/tramvay  araç ihtiyaçlarını  karşılayacak  raylı sistemler için 2023 yılına kadar yaklaşık 50 Milyar USD yatırım yapılması planlanıyor. 

Raylı sistemlerde son zamanlarda görülen hareketlenme, önemli gelişmeler olacağının ve sektörel ivmelenmenin yukarı doğru yöneldiğinin göstergesi. Artık kendi tramvayını, metrosunu üretmiş, milli trenini ve hatta hızlı trenini üretme çabasına girmiş bir Türkiye-den söz ediyoruz. Tüm bu çabalar yan sanayii de geliştiriyor ve milli ekonomiye katkı sağlıyor. 

12 bin km-lik Hızlı Tren Hattı Projesi, yolcu ve yük taşımacılığı için Ulusal Demiryolu Ağı Projesi, 350 bin ve üzeri nüfusa sahip şehirler için planlanan tramvay, LRV ne metro sistemleri, hat otomasyonu ve sinyalizasyon çalışmalarıyla pazar büyüyecek. Şehir içi raylı sistem işletmeciliği  ülkemizde henüz 11 ilimizde yapılmakta iken, 17  ilimiz için  daha raylı sistem yatırımları onaylandı, proje çalışmaları başladı, hızla ilerliyor. 

TCDD tarafından son 11 yılda 7.7 milyar Dolar-lık bir yatırım yapıldı ve 2023-e kadar 38.5 milyar Dolar-lık bir yatırım öngörülüyor. Bu kapsamda TCDD-ye 2015 için 2 milyar, 2016 için 4.7 milyar, 2017 için de 2.3 milyar Dolar-lık bütçe ayrıldı. 2023-e kadar hedef; 3 bin 500 kilometre Yüksek Hızlı Tren (YHT), 8 bin 500 kilometre hızlı tren, bin kilometre standart hat yapımı ile toplamda 25 bin kilometreye ulaşılması öngörülüyor. Hedef; 2023 yılına kadar demiryolunun yolcu taşımacılığındaki payının yüzde 10-un, yük taşımacılığındaki payının ise yüzde 15-in üzerine çıkarılması. 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi 2019 yılına kadar raylı sistem ağını 430 km ye çıkarmayı hedefliyor,9 yıllık bütçesi olan 60 Milyar TL-nin 35 Milyar TL-sini ulaşım giderlerine ayırdı. İzmir Büyükşehir Belediyesi, hızla raylı sistem ağını genişletiyor, 160 adet raylı sistem aracı ile toplu ulaşım yolculuğunun  %35 i raylı sistem ile yapılıyor. Bursa B.Belediyesi, yerli üretim tramvay ve LRV alımları ile Bursa-da raylı sistemler ile taşımacılığı artırmayı hedefliyor. 

İhalelerde yer alan bu %51 yerlilik oranı da, bu ülkede üretim yapıldığı, yatırım yapıldığının bir göstergesidir. Dünyada, bu tür ihalelerde Almanya  %60, Çin %70, ABD %65 yerlilik şartı koyuyor. Bizde de, ihalelerde yasal mecburiyet ve denetim ile yerlilik oranlarında bu kademelere çıkılması, sektördeki firmaların da iştahını arttıracak ve gelişmelerini sağlayacaktır. Artık, yaklaşık 1,8 trilyon dolar olan dünya raylı sistem pazarında, Türk sanayisinin raylı sistem teknolojisine sahip ve üretim yapabilen bir ülke olarak tanınmaya başladık. 

Ancak, ihalelerde getirilen %51 yerlilik oranına karşılık, yerli sanayinin güçlendirilmesi için öncelikle yerli üretici tanımının yapılması gerekiyor. Yerli sanayimizi güçlendirmemiz gerekiyor. Aksi halde, Ar-Ge yapmak, teknoloji geliştirmek mümkün değil. Türk sanayisi olarak kalite ve üretim açısından bir sorunumuz yok. İşçilik de, Avrupa-ya göre daha düşük. Bu nedenle yabancılar burada ortaklık kurmak istiyor. Bu noktada yerli üreticinin korunabilmesi için -yerli üretici - tarifinin yapılması, sermaye yapısında Türk firmaların ağırlığının olması şartı getirilmesi gerekiyor. 

Demiryolu sektöründe faaliyet gösteren yerli sanayimizin gelişmesi  açısından RAYDER, bu hedeflere uygun stratejiler ve politikalar oluşturuyor, altyapı, sinyalizasyon, araç üretimi yapan sanayimizin günümüz uluslararası koşullarına  paralel gelişmesi için çalışmalar yapıyor. 

Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde, Kent İçi Raylı Sistemler Genel Müdürlüğü kurulması konusundaki çalışmalara RAYDER büyük anlamda destek veriyor. En önemli eksiklerimizden biri olan Raylı Sistemler Test Merkezleri-nin oluşturulması için çalışıyor ve Eskişehir-de tesis edilecek Raylı Sistemler Test Merkezi çalışmalarına destek veriyor. 

Emel SAKARYA

RAYDER - Raylı Ulaştırma Sistemleri ve Sanayicileri Derneği

Rail Transportation Systems and Industrialist Association

Genel Sekreter - General Secretary

 

Top